Przesłanki orzeczenia rozwodu

Instytucję rozwodu pomiędzy małżonkami przewidują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art.56§1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego podstawą rozwiązania małżeństwa przez rozwód jest co do zasady zupełny i trwały rozkład pożycia. Może pojawiać się pytanie, co oznacza zwrot "trwały i zupełny rozkład pożycia" i czy jest jest to wystarczający warunek do uzyskania rozwodu.

Zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego nie jest jednak jedyną przesłanką warunkującą orzeczenie rozwodu. Rozwód będzie bowiem dopuszczalny, pod warunkiem, że:
1) wskutek rozwodu nie ucierpi dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków,
2) rozwód nie będzie sprzeczny z zasadami współżycia społecznego

Rozwód będzie ponadto niedopuszczalny , jeśli żądać go będzie małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Z powyższego wynika, że muszą być spełnione cztery przesłanki dla orzeczenia rozwodu przez sąd. Co ważne – wszystkie przesłanki muszą być spełnione łącznie, a zatem dla orzeczenia rozwodu z pewnością nie wystarczy jedynie stwierdzenie, że nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia pomiędzy małżonkami.

Nie ulega jednak wątpliwości, że trwały i zupełny rozkład pożycia jest podstawową przesłanką orzeczenia rozwodu
Określając na czym polega trwały i zupełny charakter rozkładu pożycia warto odwołać się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1955 r. I CO 5/55 (OSN 1955, poz. 46):
1) Rozkład jest zupełny, gdy nie istnieje między małżonkami więź duchowa, fizyczna ani gospodarcza. Gdy jednak przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami. Natomiast nawet sporadyczne tylko stosunki fizyczne między małżonkami z reguły będą wskazywać, że rozkład pożycia nie jest jeszcze zupełny.
2) Do uznania, że rozkład jest trwały, nie jest konieczne stwierdzenie, że powrót małżonków do pożycia jest bezwzględnie wyłączony. Wystarczy oparta na doświadczeniu życiowym ocena, że w okolicznościach sprawy powrót małżonków do wspólnego pożycia nie nastąpi. Należy przy tym mieć na uwadze indywidualne cechy charakteru małżonków".

Dla stwierdzenia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia konieczne jest w toku postępowania sądowego ustalenie jego przyczyn, wśród których wyróżnić można przyczyny zawinione i niezawinione. Do kategorii przyczyn niezawinionych biorąc pod uwagę dorobek orzecznictwa sądowego zaliczyć można:
·         Opuszczenie współmałżonka
·         Pijaństwo
·         Zaniedbywanie rodziny
·         Niewierność
·         Negatywny stosunek do rodziny małżonka
·         Nieróbstwo
·         Odmowa współżycia płciowego
Natomiast do niezawinionych przyczyn rozkładu mogą należeć: choroba, bezpłodność, zasadnicza różnica charakterów i usposobień małżonków.

Przesłanka polegająca na tym, że wskutek rozwodu nie może ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków podyktowana jest tą okolicznością, że państwo i społeczeństwo zainteresowane jest w utrzymaniu trwałości związku małżeńskiego, zwłaszcza gdy pochodzą z niego dzieci. Przyjmuje się, że w trwałym i haromonijnym małżeństwie istnieją największe szanse prawidłowego wychowania dzieci i młodzieży, rozwijania ich uzdolnień, kształtowania charakterów itp.
Oczywiście nie ma ustawowej definicji pojęcia "dobro dziecka" , dlatego powinno być ono rozpartywane w każdej sprawie rozwodowej indywidualnie przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności. Nierzadko może się bowiem okazać, że orzeczenie rozwodu wobec rodziców stanowić będzie dla dziecka największe dobro np. gdy jedno z rodziców stosuje przemoc wobec współmałżonka i nadużywa alkoholu.

Rozwód nie może być też sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, pod pojęciem których rozumieć należy pewne normy moralne (bądź obyczajowe), które zawierają w sobie reguły postępowania w relacjach pomiędzy ludźmi.

Niedopuszczalność rozwodu w sytuacji, gdy żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia zwana jest zasadą rekryminacji . Od zasady tej, jak już wskazano na wstępie niniejszego opracowania Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje dwa wyjątki pozwalające na orzeczenie rozwodu:
1) gdy małżonek wyrazi zgodę na rozwód
2) gdy odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współyżcia społecznego

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.)

strona główna poprzednia strona

Brak poradników o podobnej tematyce