Dywidenda – co każdy akcjonariusz powinien wiedzieć?
Uprawnienia majątkowe przysługujące akcjonariuszowi obejmują w szczególności prawo do udziału w zysku rocznym spółki tj. prawo do dywidendy, prawo poboru akcji nowej emisji, czy też prawo do udziału w kwocie likwidacyjnej.Spośród nich podstawowe znaczenie odgrywa niewątpliwie prawo do dywidendy.
Pojęcie i istota prawa do dywidendy
Dywidendę zdefiniować można jako zysk wykazany w sprawozdaniu finansowym,
zbadanym przez biegłego rewidenta, który przeznaczony został przez walne
zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom. A zatem warunkiem powstania roszczenia
o wypłatę dywidendy jest nie tylko wykazanie przez spółkę zysku w danym roku
obrotowym i jego ujawnienie w sprawozdaniu finansowym, ale również podjęcie przez
walne zgromadzenie uchwały o wypłacie zysku akcjonariuszom. Podkreślić należy w
tym miejscu różnicę pomiędzy prawem do dywidendy, które jest ogólnym prawem
akcjonariusza od roszczenia o wypłatę dywidendy za dany rok obrotowy. Różnica
wyraża się między innymi w możliwości swobodnego zbycia roszczenia o wypłatę
dywidendy na rzecz osoby trzeciej np. w oparciu o umowę cesji.
Podkreślić należy również, że zgodnie z powszechnie akceptowanym poglądem prawo
do dywidendy ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że ani postanowienia statutu
spółki, ani tym bardziej uchwała walnego zgromadzenia nie może pozbawić
akcjonariusza tego prawa na przyszłość.
Z drugiej strony akcjonariusz powinien mieć świadomość, że walne zgromadzenie
może postanowić o innym przeznaczeniu zysku aniżeli jego wypłata
akcjonariuszom. W szczególności walne zgromadzenie może przeznaczyć cały zysk
na podwyższenie kapitału zapasowego.
Sposób obliczania dywidendy
Zysk przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom rozdziela
się w stosunku do liczby akcji. A zatem jeśli zysk netto spółki wyniósł za rok
2005 – 80 000 złotych a liczba wszystkich akcji wynosi 2 000 to dywidenda
przypadająca na każdą akcję wyniesie 40 złotych.
W sytuacji gdy akcje nie są całkowicie pokryte, czyli gdy nie zostały opłacone
lub gdy nie wniesiono całości wkładów, zysk nie podlega rozdzieleniu w stosunku
do posiadanych akcji, ale w stosunku do dokonanych wpłat na akcje.
Statut spółki może jednakże przewidywać inny sposób podziału zysku np. poprzez
wprowadzenie ograniczenia, że prawo do dywidendy może być zrealizowane dopiero
po pełnym pokryciu (opłaceniu) akcji.
Ogólna kwota zysku przeznaczona do podziału pomiędzy akcjonariuszy nie może
przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o niepodzielone zyski
z lat ubiegłych oraz o kwoty przeniesione z utworzonych z zysku kapitałów
zapasowego i rezerwowych, które mogą być przeznaczone na wypłatę dywidendy. Tak
obliczoną kwotę należy pomniejszyć o niepokryte straty, akcje własne oraz o
kwoty, które zgodnie z ustawą lub statutem powinny być przeznaczone z zysku za
ostatni rok obrotowy na kapitały zapasowy lub rezerwowe.
Miejsce i czas wypłaty dywidendy
Dniem dywidendy jest dzień, w którym ustala się listę osób uprawnionych do
odbioru dywidendy.
Zwyczajne walne zgromadzenie spółki działając na podstawie statutowego
upoważnienia może określić inny dzień dywidendy aniżeli dzień powzięcia uchwały
o podziale zysku.
Dzień dywidendy nie może być w takiej sytuacji wyznaczony później niż w
terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia powzięcia uchwały o podziale zysku.
Nieco dłuższy jest ten termin w przypadku spółek publicznych, bowiem wynosi on
trzy miesiące licząc od dnia powzięcia uchwały o podziale zysku.
Od dnia dywidendy tj. dnia w którym ustala się krąg uprawnionych podmiotów
odróżnić należy dzień wypłaty dywidendy tj. dzień, w którym wymagalna staje się
wierzytelność akcjonariusza wobec spółki. Sprawa jest prosta w takiej sytuacji
gdy chodzi o spółki publiczne, które zgodnie z art. 348§1 k.s.h. mają obowiązek
ustalić dzień wypłaty dywidendy.
Natomiast w pozostałych przypadkach, gdy termin wypłaty dywidendy nie został
wyraźnie ustalony zastosowanie znajdzie norma zawarta w art. 455 k.c., w myśl
której dłużnik (tj. w tym przypadku spółka) jest zobowiązany dokonać wypłaty
niezwłocznie po wezwaniu akcjonariusza (tj. wierzyciela).
Co do miejsca wypłaty dywidendy, wydaje się, że powinno ona zostać zrealizowana
na adres ujawniony w księdze akcyjnej bądź na wskazany rachunek bankowy.
W przypadku natomiast akcji na okaziciela zastosowanie znajdzie art. 921(6)
k.c. w myśl którego jeżeli zobowiązanie wynika z wystawionego papieru
wartościowego, dłużnik jest obowiązany do świadczenia za zwrotem dokumentu albo
udostępnieniem go dłużnikowi celem pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w
sposób zwyczajowo przyjęty.
Przesłanki wypłaty zaliczki dywidendowej
Zarząd spółki działając w ramach upoważnienia zawartego w treści statutu może
wypłacić akcjonariuszom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy na koniec
roku obrotowego, pod pięcioma zasadniczymi warunkami:
1) spółka posiada wystarczające środki na wypłatę,
2) zgodę wyrazi rada nadzorcza spółki,
3) sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy, zbadane przez biegłego
rewidenta wykazuje zysk,
4) spółka wykazuje zysk także w bieżącym roku obrotowym, który ujawniony został
w sprawozdaniu finansowym zbadanym przez biegłego rewidenta (a zatem przed
wypłatą zaliczki niezbędne staje się sporządzenie odrębnego sprawozdania
finansowego za okres bieżący i poddanie go badani rewidenta)
Zaliczka może stanowić najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego
roku obrotowego, wykazanego w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego
rewidenta, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu
wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte
straty i akcje własne.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.)
strona główna poprzednia strona
